Một cuốn tiểu thuyết sẽ khiến độc giả của nó muốn ngay lập tức lên đường, chộp lấy những tháng ngày hiện tại và sống, sống, sống đến tận cùng…
Tên sách: Trên đường
Tên tác giả: Jack Kerouac
Dịch giả: Cao Nhị
NXB Văn hóa Sài Gòn tháng 9/2008
 

Khi cuốn theo hành trình của hai gã cao bồi này, độc giả sẽ mau chóng bị “lây” hơi thở dồn nén có phần kích động của họ. Cuộc đời hiện ra trước mắt giống như một con đường. Những gì sau lưng, đơn giản là một khoảng tính bằng dặm và độ dốc. Họ là những người đang tiến gần với tự do, và họ hạnh phúc khi đắm chìm trong dòng chảy của vận tốc, của những địa danh, của biết bao trải nghiệm lần lượt được mở ra khám phá.
Với 3 phần và các chương sách có độ ngắn, dài tùy thuộc vào nơi họ dừng chân hoặc một người nào đó họ bắt gặp, từng có ý kiến cho rằng Trên đường được viết bằng tốc độ gõ máy tính của Jack Kerouac. Tuy nhiên, đó chính là màu sắc riêng trong phong cách văn chương của nhà văn Mỹ này. Cuốn sách có cấu trúc lỏng lẻo, mang tính tự thuật khi phản ánh một cuộc đời phiêu bạt của những người trẻ tuổi như Sal, Dean, Marylou, Slim… Chính thứ văn xuôi phóng khoáng và bất tuân quy ước này đã phả một bầu nhựa sống dào dạt trong suốt mấy trăm trang sách, trải dài với những khúc khuỷu, gồ ghề của một cuộc hành trình đầy lý thú.
Phải có một lý do nào đó khiến Trên đường và tên tuổi của Jack Kerouac trở nên nổi tiếng? Phía sau những chuyến đi dường như không ngưng nghỉ, phía sau những trò quậy phá, hút ma túy, tìm đến nhà thổ giải khuây, phía sau những cuộc tình ào ạt, phía sau cái vẻ hồn nhiên, vô tư lự của Dean, của Sal - là một sự vỡ mộng sâu xa đối với xã hội, mà họ chỉ có thể xoa dịu nhờ sự dịch chuyển này.
Dean vốn là con trai của một trong những gã lang thang say xỉn nhất ở phố Larimer, từng phải ngửa tay ăn xin để cho bố uống rượu. Sal, một người da trắng vỡ mộng đang chán chường sau những thất vọng cả trong hôn nhân và trong sự nghiệp văn chương, anh đã nói với bạn: “Tôi nắm mọi thứ trong tay như nắm cục cứt, không biết đặt nó xuống đâu”. Với những chuyến đi lang thang khắp nước Mỹ, họ đã gạt bỏ những gì là đơn điệu tẻ ngắt, để cảm nhận về cuộc đời sâu xa hơn trong những gì đang tồn tại, và cho dù không biết mình đang tìm kiếm nơi nào để nương tựa, họ vẫn không ngừng tìm kiếm...
Cuộc phiêu lưu xuyên Mỹ của Sal và Dean trong truyện được dựa trên câu chuyện có thật của Jack Kerouac và Neal Cassady. Về thực chất, đó chính là hành trình tìm kiếm ý nghĩa cuộc sống và sự trải nghiệm đích thực. Nhiều chi tiết trong tiểu thuyết này là có thật, chẳng hạn việc hai nhân vật chính bị cảnh sát dừng xe, sau đó tống giam, do họ không có tiền và trông giống tội phạm; bản thân Jack Kerouac thực hiện những chuyến ngao du chiếm hầu hết thời gian đời mình. Với tác phẩm Trên đường này, Kerouac được coi là thủ lĩnh của nhóm nghệ sĩ “thế hệ Beat”, thuật ngữ do chính ông đặt ra để gọi một phong trào xã hội và văn chương Mỹ trong thập niên 1950.
Cho dù gây ra không ít tranh cãi về cuốn tiểu thuyết, nhưng Jack Kerouac đã tìm thấy vị trí của mình ở Trên đường (1957) - một cuốn sách về cách sống cuộc đời này.